Rodzinę zastępczą tworzą zwykli ludzie, którzy robią niezwykłe rzeczy. To rozwiązanie pomocowe dla dzieci pozbawionych opieki rodziców biologicznych.
Dziecko, które trafia do rodziny zastępczej, zyskuje opiekę, troskę i akceptację od odpowiedzialnego dorosłego. To wyjątkowy gest wobec młodych osób, które w trudnych momentach swojego życia potrzebują miłości, wsparcia i poczucia bezpieczeństwa.
Rodzic zastępczy, podobnie jak każdy rodzic, pełni rolę rzecznika dziecka, co powinno stanowić kluczowy element jego podejścia. Codzienność w takiej rodzinie to zarówno chwile radości związane z rozwojem dziecka, jak i wyzwania, które mogą rodzić frustrację czy rozczarowanie. Sukces wychowawczy wymaga jednak systematycznego zaangażowania, otwartości na nowe doświadczenia i gotowości do rozwoju osobistego. To właśnie te elementy tworzą bezpieczne warunki, w których dziecko może odbudować zaufanie, rozwijać się i krok po kroku nabierać pewności siebie w atmosferze akceptacji i spokoju.
Rodzinna piecza zastępcza jest sprawowana w przypadku niemożności zapewnienia dziecku opieki i wychowania przez rodziców biologicznych.
W rodzinach zastępczych umieszcza się dzieci, których rodzice zostali trwale lub czasowo pozbawieni praw rodzicielskich lub gdy władza ta została im ograniczona. Umieszczenie dziecka w rodzinie zastępczej następuje na podstawie orzeczenia sądu i po uzyskaniu zgody rodziców zastępczych.
Rodzinna piecza zastępcza dzieli się na:
1. Rodziny zastępcze:
- Spokrewnione – tworzą ją członkowie rodziny tj. dziadkowie i rodzeństwo.
- Niezawodowe – tworzą ją osoby niespokrewnione z dzieckiem lub spokrewnione, ale nie będące dziadkami i rodzeństwem.
- Zawodowe, w tym pełniące funkcję pogotowia rodzinnego oraz zawodowe specjalistyczne – to taka rodzina, w której umieszczonych jest w tym samym czasie troje dzieci. W przypadku rodzeństwa liczba dzieci umieszczonych w takiej rodzinie może się zwiększyć. Rodzina otrzymuje oprócz pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka, wynagrodzenie z tytułu świadczonej opieki i wychowania.
Rodzina zastępcza zawodowa specjalistyczna to taka rodzina, w której umieszczone zostają dzieci niedostosowane społecznie, albo dzieci z różnymi dysfunkcjami, problemami zdrowotnymi wymagającymi szczególnej opieki i pielęgnacji, a także małoletnie matki z dziećmi. Rodzina otrzymuje oprócz pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka, wynagrodzenie z tytułu świadczonej opieki i wychowania.
Pogotowie rodzinne to rodzina zastępcza o charakterze interwencyjnym. W rodzinie takiej umieszcza się dzieci na pobyt okresowy, do czasu unormowania sytuacji życiowej dziecka. Rodzina otrzymuje oprócz pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka, wynagrodzenie i jest gotowa na przyjęcie o każdej porze do trójki dzieci.
2. Rodzinne domy dziecka